نگاهی به گزینة داستان های کوتاه "پیراهن سیاه با گل های سرخ" اثر عبدالواحد رفیعی

به باور هنریک ایبسن - آن نابغه کبیر- نگاه نو، کنش کهنه را دگرسان می نماید. تمام آفریده های هنری از سده های پیش تا امروز، به محاکات دنیای بیرونی و ذهنی آفریننده گان آن پرداخته اند؛ ولی نوع نگاه و دریافت ویژه نویسنده با چگونه گفتن است که اثر هنری نو و تازه می آفریند و همینجاست که اثر نه تکرار مکررات بلکه، یک چیز شگرف، نو و لذت آفرین می تواند باشد. سوژه داستان های عبدالواحد رفیعی، همان رویداد های معمول یک جامعه پیش مدرن و روستایی فقیر است که مناسبات ناعادلانه و قصه مشت و درفش را به تصویر می کشد ولی در یک متن دل انگیز که پر از مایه های ادبی است.

رفیعی قصه گوی تمام عیار است؛ قبل از این که به تکنیک و مکتب های ادبی بیندیشد و داستان های خود را بر منبای یک اندیشه و یک ساختار ارائه بدهد، قصه می گوید و این قصه گویی ها چنان جذاب و پیراسته اتفاق می افتند که خود یک مبنای دیگر ایجاد می کنند: یعنی قصه برای قصه. چگونه گفتن رفیعی از سوژه های همیشه گی و مکرر قصه های آدمیان، فقر و نابرابری داستان های ناب بومی را خلق کرده است. مگر ادبیات بیشتر از هر چیز دیگر، به چگونه گفتن اهمیت نمی دهد!

برگردانی دیگری از رمان "سنگ صبور" را خواندم که دیدگاهم را نسبت به این رمان دگرگون ساخت. این برگردان از سیامند زندی است که هنرمندانه و با تمام ظرافت های زبانی پرداخته شده است.

ادبیات برای من نخست در پیوند با زبان تعریف می گردد. بار اول "سنگ صبور" را با برگردانی "گروه مترجمان مهرگان" که در سال 1388 منتشر شده است، خواندم.

زبان این برگردان ، سست، کرخت و پر از کسالت است به همین دلیل حس می کردم که در این رمان چیز تصنعیی وجوددارد که خواننده را می آزارد. ولی با خوانش برگردان سیامند زندی، زبان رمان را مهربان و گیرا یافتم؛ زبان توانا که روح رمان را بر بستر واژه گان فراهم آورده است.

احتمالا یکی از دلایل برگردانی ناقص "گروه مترجمان مهرگان" سانسور الزامی است که بایست در جای انتشار آن مراعات می گردید. و دلیل دیگر هم بدون شک پرداختن شش مترجم با سلیقه های متفاوت زبانی به یک رمان است.

کاش عتیق رحیمی خود فرصت می داشت تا این رمان زیبا را برگردان نموده اصالت و نبض راستین آن را به خواننده گان فارسی زبان منتقل می ساخت.

از شایسته ترین رمان هایی که در چند سال اخیر به نشر رسیده اند، یکی هم رمان "نقره دختر دریای کابل" نبشته داکتر حمیرا قادری نویسنده جوان افغانستان است که در آن کنش های ظالمانة شاهان و دربار، گسست ها و نا به سامانی های اجتماعی، ناهمخوانی های سیاسی و دریافت های ذهنی توده ها در چرخشگاه تاریخ با زیباترین نثر ممکن در یک چارچوب برازنده داستانی بازتاب یافته اند.

اگر رمان تاریخی را بنابر تعریف های متعارف نوعی از رمان بدانیم که رویداد های تاریخی و اشخاص برجسته تاریخی را بازسازی می نماید، رمان "نقره دختر دریای کابل"، یک رمان تاریخی است، با این که قهرمانان آن اشخاص برجسته، پویا و سرشناس زمان خود نیستند؛ همان هایی اند که در حاشیه قرار دارند ولی تاریخ را بازگو می کنند؛ جدا از این که چه تفسیر و برداشتی از رویداد ها دارند.

" نقره دختر دریای کابل"، از چند جهت قابل بحث و گفت و گو است؛ برای کشف این رمان باید دریافت که این رمان با بهره برداری از زمینه تاریخ، شخصیت ها را بازسازی می کند؛ شخصیت های داستانی می سازد و یا این که از ورای شخصیت ها تاریخ را می نمایاند.

کتاب جدیدم به نام"روزنامه نگاری ادبی/ جلوه هایی از آفرینش ادبی در روزنامه نگاری" تا چند روز دیگر از چاپ خانه بیرون می آید. این هم آستانه کتاب...

چند گپ به جای مقدمه

گپ نخست