در گستره اجتماع، ادبیات و فرهنگ
حسین محمدی در این مقاله سیر داستان نویسی زنان، را که تقریبا از دهه چارم قرن بیستم آغاز شده است، تا امروز بررسی کرده و به چندی و چونی آفریده های بانوان داستان نویس پرداخته است.

با استناد بر مقدمه یی که محمدی نبشته  میتوان گفت که ماگه رحمانی نخستین بانوی داستان نویس افغانستان است که " به عنوان اولین زن فعال در عرصه ی سیاست و مطبوعات افغانستان مشهور است. "ص- 9

 نهضت زنان روشنفکر در سالیان بعد، در پرورش چند بانوی داستان نویس دیگر نیز نقش داشته است که میتوان در این راستا از رقیه ابوبکر، دنیا غبار و ملالی موسی نام برد. با این که این از این سه بانو داستان های زیاد به نشر نرسیده است؛ اما حضور ایشان در جامعه فرهنگی افغانستان حداقل در سطح یک الگو موثر بود.

بانوانی دیگری که در ویژه نامه داستان زنان معرفی شده اند، از این قرار اند: کامله حبیب، سپوژمی زریاب، مریم محبوب،  شریفه شریف، تورپیکی قیوم، خوش نظر همدوش، پروین پژواک، فروغ بهرام کریمی، منیژه باختری، فوزیه رهگذر برلاس، حمیرا رافت، سلطانه مولانا زاده، لیلا رازقی، خالده خرسند، حمیرا قادری، شیما قاضی زاده، مهسا طایع، ثریا رحیمی محتسب زاده، جمیله اکبر، منیژه باختری، فرخنده آروز آبی، زرغونه عبیدی، میمال جنا، معصومه کوثری، بتول سید حیدری، فاخره موسوی، معصومه حسینی، زهرا حسین زاده، شکریه رضا بخش، آمنه محمدی، صدیقه کاظمی، بتول محمدی، سکینه محمدی، بتول مرادی، شکریه عرفانی، تینا محمد حسینی و فاطمه موسوی.

بخش سوم کتاب، معرفیی از داستان های کوتاه داستان نویس جوان بتول محمدی است. سه داستان کوتاه خانم بتول محمدی که در این بخش به نشر رسیده اند، نمایانگر استعداد سرشار او در داستان نویسی اند.

بخش چارم، در حقیقت مقاله یی در مورد داستان پاورقی به نام(سیاه و سفید) است. با این که داستان پاورقی نیز مخاطبانی در جامعه دارد؛ اما از آن جایی که با شیوه نوشتار مبتذل به سوژه های مبتذل عامه پسند می پردازد میتوان آن را داستان مبتذل و دور از ارزش ادبی نیز معرفی کرد. محمدی در قسمتی از این نبشتار داستان پاورقی را چنین معرفی کرده است:" در ادبیات تفریحی که در مقابل ادبیات تحلیلی قرار می گیرد، نگاه نویسنده در خلق داستان های تفریحی و عامه پسند بیش تر به سمت مخاطب عام نشانه می رود. چرا که معمولاً برای مخاطب عام، چرایی رویداد ها و علت و معلولی اتفاقات چندان مطرح نیست و همه آدم های داستان قرار است عاقبت به خیر شوند. این پایان خوش جزو جداناشدنی این نوع از ادبیات است." ص- 272  محمدی از مهسا طایع، ثریا رحیمی محتسب زاده و معصومه کامیاب به عنوان نویسنده گان داستان پاورقی نام برده و داستان نسبتا دراز معصومه کامیاب را به عنوان نمونه داستان پاورقی ارائه کرده است.

بخش پنجم کتاب، به نقد داستان تعلق دارد. در این بخش 4 مقاله جداگانه در نقد داستان های سپوژمی زریاب، صدیقه کاظمی، منیژه باختری و آمنه محمدی به نشر رسیده است. 

محمدی همچنان به شاخصه های جریان داستان نویسی بانوان مهاجر در ایران اشاره کرده در قسمتی از مقدمه دید داستانی غالب زنان نویسنده مهاجر در ایران را این گونه توصیف می کند:" در اکثر داستان های این نویسنده گان فقدان شخصیت و شخصیت پردازی دیده می شود. پس از خواندن داستان های این گروه کمتر شخصیتی در ذهن تان باقی می ماند. چرا که اصلا در داستان های اکثر این نویسنده گان شخصیت به معنای واقعی وجود ندارد. تمام آدم های داستان های شان بدون نام هستند و با کلماتی مثل زن، مرد، پیرمرد، پدر بزرگ، دختر، بچه و... معرفی می شوند و همین امر موجب شده تا هیچ شخصیتی از داستان های شان در ذهن نماند." ص- 32 

محمد حسین محمدی  داستان نویس و منتقد نام آشنای عرصه ادبیات کشور مان است. او نه تنها به دلیل داستان های خوب در میدان فرهنگ و ادبیات افغانستان محبوب است؛ بلکه کار های بایسته و شایسته او در زمینه نقد، جمع آوری آفریده های میدان ادبیات داستانی نیز به یاد ماندنی اند. او با تلاش و کوشایی  با ارائه کتاب ( تاریخ تحلیلی داستان نویسی افغانستان) و(فرهنگ داستان نویسی افغانستان) جریان داستان نویسی افغانستان را به جامعه ادبی فارسی زبانان معرفی کرده است. قابل یادآوریست که قبل از این کتاب نیز مقاله هایی در مورد تاریخ و چندی و چونی داستان های افغانستان به نشر رسیده بودند، چنان چه میتوان از کار های اسد الله حبیب، رهنورد زریاب، ناصر رهیاب، فرید بیژن، علی رضوی غزنوی، عایشه جلالی، نعمت حسینی، داکتر خدای نظر، حسین فخری،سید اسحق شجاعی و علی پیام نام برد. کتاب (سپیده دم داستان نویسی) اثر ناصر رهیاب نیز از شمار کتاب های خوب در همین زمینه است؛ اما شاخصه کار حسین محمدی اینست که به صورت ویژه و پیگیر به ادبیات داستانی می پردازد.

حسین محمدی همچنان مدیر خانه ادبیات افغانستان است. این نهاد فعالیت های گسترده در زمینه نشر کتاب، راه اندازی برنامه های ادبی-فرهنگی و برپایی مسابقات و جوایز ادبی دارد.

آن چه در این کتاب خوشایند نیست، اشتباهات فاحش تایپی است که در هر صفحه فراوان دیده می شوند. از نویسنده و ویراستاری چون محمدی انتظار می رفت تا متنی بهتر از این ارائه می کرد.

 

یادداشت: علاقه مندان می توانند این کتاب خوب را از کتاب فروشی(نشر عرفان) در شهر کابل به دست بیاورند.

 

رویکرد:

روایت4. ویژه نامه داستان زنان افغانستان. زیر نظر محمد حسین محمدی، مدیر اجرایی: محمد سرور رجایی، تهران: نشر تاک،چاپ اول: پاییز 1388

+ نوشته شده در  شنبه یکم خرداد 1389ساعت 14:56  توسط شهرنوش  |