شهرنوش

بلوای خفته گان؛ روایتی از درد های کهن

shaharnosh — Mon, 16 Nov 2009 10:58:15 GMT

18 اسد 1388

ریالیزم جاودیی که شاخه یی از مکتب ریالیزم است، با انتشار کتاب( صد سال تنهایی) گابریل گارسیا مارکز، جریان ادبی خویش را بیشتر هموار کرد. در ریالیزم جادویی، خیال و حقیقت و گذشته، حال و آینده، در هم می آمیزند و واقعه های شگفتی آور چنان هموار و آسان اتفاق می افتند که خواننده متیقن می شود که هیچ عنصر جادویی و غیر واقعی وجود ندارد؛ این شگفتی حقیقت دارد و یا حقیقت را روزی می تواند با خود همراه کند.

در ریالیزم جادویی انسان ها وعناصر طبیعت با اسطوره ها قرین می گردند. هر انسان اسطوره یی می گردد و هر پدیده نیز نشانه یی از یک اسطوره می شود. این اسطوره ها هر کدام بازتاب آرمان های انسان استند. آرمان هایی که در دنیای واقعیت انسان را سرگشته و حیران می سازند و لی این آرمان ها وقتی در زمینه ریالیزم جادویی بسط می یابند، شعف و شادمانی و حس عمیق پیروزی را برای انسان ناامید به بار می آورند. در حقیقت ریالیزم جادویی یکی از مولفه های شناخت روان انسان امروز و نگرشی بر سیر تاریخی بالنده گی اوست؛ انسانی که در دنیای مدرنیته در جستجوی راز پیدایش خویش همچنان، چون نخستین آدم سرگردان است و می خواهد راز چرایی هستی و نابودی و رابطة علت و معلولی خود را با طبعیت دریابد.

اوباما چگونه قورباغه ها را می خورد؟ (1)

shaharnosh — Fri, 06 Nov 2009 15:00:15 GMT

انسان مدرن به سرعت از همه چیز دلزده می شود. برای او تغییر دادن مطلوب هایش همانند آوردن تغییر درشبکه های گونه گون تلویزیونی توسط ریموت کنترول است. به همین ساده گی و به همین بیهوده گی.

او از بس در میان گزینه های بسیار در نوسان بوده است وقتی به یک چیز نامتعارف بر می خورد، حس دلبسته گی می یابد و آرمان های انبار شده در خود را به این چیز تعمیم می دهد. ولی باراک اوباما آیا کسی همانند همان چیز مطلوب است که قسمتی از انسان های روی زمین به او دلبسته اند؟

shaharnosh — Mon, 03 Aug 2009 12:56:15 GMT

یادداشت مفید طنز نویس عزیز و فرهیختة مان آقای احسان الله سلام را دریافت کردم؛ فکر کردم که خوب است که در اینجا بگذارمش.

درود بر شما خانم منیژه عزیز خدا اجر تان بدهد که در هجوم کار های اداری، فرصتی برای نوشتن در بارۀ طنز پیدا کردید. مثل همیشه نبشته های شما با زبان ویژه یی پژوهشی خواننده را تا عمق معنی رهنمون می شود. من شما را یکی از پاسداران( پژوهشگر را بگذاریم به سر جایش) صدیق طنز در افغانستان می دانم که مردانه قلم می زنید. چند عرض فقیرانه در باب این نبشته: 1. در انتخاب عنوان نبشته کمی بی انصافی کرده اید. طنز در تقابل با زنان؛ و بعد هم یک «چرا» ی چرب در دنبالش، که زنان فکر کنند، دشمن اساسی شان طنز است نه ملا برادر. ملیون ها طنز وجود دارند که در تقابل با مردان نوشته شده اند. 2. تا امشب به مقولۀ «طنز جنسیتی» باور ندارم . شاید فردا نظرم عوض شود.به باور من در دایرۀ نقد طنز، مرد و زن و کودک و هر جنبنده یی دیگر، جدا از جنسیت شان، مطرح می شوند. اگر کسی برای اتتقام از زن و تحمیل باور های مرد سالارانه اش طنز جنسیتی بنویسد، طنز نویس واقعی نیست. طنز را به طرف جنسیت کشاندن، عدول از هنجار های طنز نویسی است.بگذار که بایرون و سویفت و مولانا وسوزنی هزار بار از من آزرده شوند. 3. هرگاه کسی در طنز، کوشش به نفی کردن زن دارد، جواب خواهر و مادرش را چه خواهد داد. 4.وقتی زنان می توانند و می خواهند، شاعر و داستان نویس و هنرمند سینما و... شوند، چرا طنز نویس نمشوند تا در ین تقابل اشتراک کنند. گرچه شما دلایل عقب گرد زنان را گفته اید. اما مانعی بزرگی در این راه نمی بینم. 5. آن کونه که اشاره شد، بد بختی جامعۀ مردسالار این است: شما وقتی در یک طنز قربانی طنز تان را، زن ( تیپ فردی، نوعی) انتخاب می کنید، همه دهل می زنند که« ببین چگونه زنان را مسخره کرد!» برای طنز های که مردان را نشانه می گیرد ، چنین تحریف و تعبیر وجود ندارد. به ادامۀ سخنان پر محبت شما اضافه کنم که هدف من از ترکیب سازی ها برای نهاد های زنانه و نام های زنانه؛ بزرگنمایی وضع رقت بار زنان است و نوعی همسویی با آنان در برابر شخ بروتان. مثل مظلومۀ شلغم پرست، ضعیفۀ قاق چیلی، چینی گل جگر سوخته؛ انجمن زنان پرکنده و غیره. این ها همه بار مثبت دارند. برای تان کامیابی و سلامتی می خواهم.

طنز در تقابل با زنان؛ اما چرا؟

shaharnosh — Wed, 29 Jul 2009 09:29:15 GMT

از قول خانم رویا صدر طنز نویس معاصر ایرانی، سیما و نقش زنان را در جریان طنزنویسی زبان فارسی دری از دو چشم انداز میتوان بررسی کرد؛ نخست، زن به عنوان سوژه یی در طنز و دو دیگر بررسی نقش زنان در طنز آفرینی.

طنز در ادبیات کلاسیک و معاصر افغانستان سیمای مردانه داشته است و تنها در سالهای اخیر معدود طنز نویسان زن در این عرصه قلم و قدم زده اند. بی هیچ انکار و گزافه یی در ادبیات کلاسیک، مردانِ هجا گو و بذله سرا به زن برخورد و نگاه ابزاری داشته و آنان را مایه یی برای شوخی ها و تحقیر های جنسی خود دانسته اند.

"رمز شکنی راز داوینچی"

shaharnosh — Tue, 07 Jul 2009 11:17:15 GMT

برداشت های خبرنگارانه از راز داوینچی

رمان "راز داوینچی"(1) با صحنه پردازی های معتارف داستان های پولیسی آغاز می گردد. در تاریخ ادبیات، رمان ها و داستان های پولیسی و گوتیک در مقایسه با سایر آفریده های ادبیات داستانی از عمق برخوردار نبوده اند. سطحی نگری، ماجرا پردازی و هیجان سازی از مولفه های رمان های پولیسی اند که خواننده را تا گشایش و کشف رمزی که در یک فرضیه و یا شبه حقیقت مطرح می گردند، با خود می کشانند؛ اما پس از گشایش رمز، خواننده با تمسخر و گاهی هم با دغدغه به خود می گوید:" هی پس ماجرا از این قرار بود!"

مکاشفه و تخیلی که آفریده های جدی ادبی درپایانه می آفرینند، در رمان های گوتیک و پولیسی به میان نمی آیند. قفل ذهن خواننده با کلیدی که نویسنده در اخیر برایش پیشکش می کند، باز می گردد و تمام. در این رمان ها، روان پرسوناژها کاویده نمی شوند و تنها کنش ها و فعل های ظاهر آدمیان بازتاب می یابند؛ همانند تمام داستان های آبکی. پایان رمان های پولیسی نیز دنباله همان سطحی نگری است. سیاه و سپید ها رده بندی می گردند؛ اهورامزداییان پیروزمند و اهریمنان شکست خورده.

ژیلا بنی یعقوب، جایزة بین المللی شجاعت در خبرنگاری و سه گپ

shaharnosh — Sat, 30 May 2009 04:49:15 GMT

گپ اول

بنیاد بین المللی رسانه های زنان جایزة بین المللی شجاعت در سال 2009 را به سه بانوی روزنامه نگار شجاع و جسور مدافع حقوق بشر در جهان اهدا کرد. ایرینا خلیپ خبر نگاری 41 ساله از بیلا روس که بار ها مزة زندان و بازجویی را چشیده است؛ اگنس تایلی 29 ساله خبرنگاری از کامرون که تهیه کنندة برنامه هایی در مورد حقوق بشر و آزادی رسانه هاست و به دلیل این برنامه زنده گیش بار ها با خطر مواجه شده است و بالاخره بانو ژیلا بنی یعقوب 38 ساله از ایران که با نشر گزارش های دقیق روی مسایل مختلف و از جمله حقوق زنان در ایران و واکنش علیه سیاست های دولت بار ها به زندان رفته است. این سه روزنامه نگار بار خطیر اطلاع رسانی و آگاهی دهی در مورد مسایل ممنوع را به مردمان خویش با به خطر انداختن جان به شانه کشیده اند.

هدف بنیاد بین المللی رسانه های زنان را که در سال 1990 میلادی در واشنگتن راه اندازی شده است، تقویت و حمایت از حضور فعال و گسترده زنان در رسانه ها در سراسر جهان می سازد. تا کنون 66 خبرنگار زن این جایزه را به دست آورده اند. بانو بنی یعقوب دومین خبرنگار ایرانی است که نامش در فهرست برنده گان اعلان شده است. قبل از او بانو شهلا شرکت مدیر مسؤول روزنامة زنان نیز از شمار برنده گان بود.

بیشترین کتاب های تخیلی- علمی را در افغانستان کی خوانده است؟ شاید مصطفی کمال...

shaharnosh — Sun, 24 May 2009 11:40:15 GMT

مصطفی کمال هنوز کودکی بیش نبود که خوانش کتاب را آغاز کرد. او در زنده گی به دو کار علاقه دارد. خوانش کتاب های فانتزی و تاریخی و مصروف بودن با کمپیوتر و انترنت. او همانند همسالانش میلی به بازی در کوچه ها ندارد. گدی پران بازی که عشق بچه های همسن و سالش است، احساسی در او بر نمی انگیزد تنها گاهی به فوتبال می پردازد و گاهی هم به تکواندو.

تابش فروغ چند رنگ

shaharnosh — Mon, 18 May 2009 09:51:15 GMT

به بانو فروغ کریمی

10 حمل 1388

انستیتوت Reinier van Arkelgroep در شهر دن بوش هالند يکی از کهن ترين و بزرگترین تيمارستان ها و مراکز روان درمانی در آن کشور است که در قرن 15 پایه گذاری شده است. در ساختمان های تو در تو و چندین حویلی این انستیتوت، داکتران روانکاو، روانشناسان و ساير مددگاران روانی این مرکز اتاق های جداگانه کار دارند. پنجرة یکی از اتاق ها به نمایة محدودی از صحن تعمیر باز می شود. در این اتاق که بخشی از پولی کلینکی موسسة راینیر فان ارکل است، نخستین بانوی روان پزشک افغانستانی نشسته و با سیمای خندان و چال های گونه اش به روی زنده گی لبخند می زند، کار می کند، کتاب می خواند و روان بیماران را درمان می کند. سالها گذشته است، اما او تغییر نکرده است؛ او همان فروغی است که من می شناختم، همان لبخند، همان چال گونه ها، همان مهربانی و همان شور و اشتیاق در راه آموزش و پژوهش.

همچون لکه های روی شیشه

shaharnosh — Sat, 18 Apr 2009 04:59:15 GMT

جستاری در باب پردازش سیمای زن در آفریده های محمدحسین محمدی

اساساً با سه رويكرد ميتوان نقد فمينسيتي را در گفتمان هاي ادبي مطرح كرد و آن را در آفريده هاي هنري و ادبي تعميم داد. بررسي آفريده هاي ادبي زنان و نقش آنان در محور مباحث ادبي، دو ديگر سيماي زنان و نحوه پردازش شخصيت هاي زنان در آفريده هاي هر دو جنس و سه ديگر زنانه نويسي است كه با هدف هاي مشخص و از قبل تعيين شده به پردازش آفریده ها می پردازد و به چگونه گي نگرش هاي تیوریک نويسنده گان آن ارتباط مي گيرد.

اين رويكرد ها در نقد فمينيستي به شدت در تعارض با نقد فرماليستي و گاهي هم گونه هاي ديگر نقد هاي سنتي و تعبير هايي كه از شكل و محتواي آفريده ها تا قرن 19 صورت گرفته بود، قرار مي گيرد. از سويي ديگر چون نقد فمينيستي يك پارچه و داراي شيوه هاي همسان نيست، با چالش هاي جدي و انتقاد هاي فراواني رو به روست. با اين همه نقد فمينسيتي امروز يكي از پذيراترين كاركرد هاي حيطه ادبيات و هنر است و به نياز هاي عصر امروز پاسخ مي دهد.

تازه های بازار کتاب

shaharnosh — Fri, 10 Apr 2009 16:47:15 GMT

زیبای زیر خاک خفته

حلقه های ادبی و فرهنگی افغانستان با تمام ابعاد و گوشه های ادبیات ایران آشنا هستند و حتا مردم عام نیز با اکثر نویسنده گان و شاعران ایران آشنایی به هم رسانده اند؛ اما متاسفانه آفریده های نویسنده گان و شاعران معاصر افغانستان در ایران همچنان ناشناخته اند. علاوه از برداشت های سیاسی و تاریخی نادرستی که در مورد افغانستان در ایران وجود دارد، ریشه اصلی این آشنایی ها و نا آشنایی ها را بیشتر میتوان در چاپ و نشر و صادر کردن و وارد کردن کتاب ها دانست.

استاد رهنورد زریاب بی گمان چهرة نامبردار و نام آشنای ادبیات افغانستان است؛ اما متاسفانه به شکل بایسته و شایسته به مردمان منطقه که زبان و فرهنگ مشترک با ما دارند، معرفی نشده است. نشر و چاپ آفریده های او با شماره گان زیاد در سطح منطقه در شناخت و معرفی ادبیات داستانی افغانستان راهکار مناسبیست.